Paşaköy, Çanakkale — Assos'un Gölgesinde Küçülen Bir Zeytin Köyü

Assos'a giden çoğu ziyaretçi Paşaköy'ün yanından, camisinin önünden geçip gider ama durmaz. Oysa burası Çanakkale'nin Ayvacık ilçesine bağlı, 279 metre yükseklikte kurulu, ekmeğini hâlâ zeytinden çıkaran küçük bir köydür. Behramkale'nin (Assos) kalabalığına yalnızca dört-beş kilometre uzaklıkta olmasına rağmen kendi sakin ritmini koruyan Paşaköy, son yirmi yılda nüfusunu yavaş yavaş kaybeden Kuzey Ege köylerinden biri.

Paşaköy nerede?

Paşaköy, Çanakkale'nin güneybatısındaki Ayvacık ilçesine bağlıdır. Yaklaşık 39.527 enlem, 26.326 boylamda; deniz seviyesinden 279 metre yükseklikteki tepelik bir arazide yer alır. Posta kodu 17860'tır. Köy, Ayvacık ilçe merkeziyle Behramkale (Assos) arasındaki iç kesimde, zeytinliklerle kaplı yamaçların üzerine kurulmuştur. Ayvacık merkezine karayoluyla yaklaşık 15-16 kilometre, Assos antik kentinin bulunduğu Behramkale'ye ise kuş uçuşu dört kilometre kadar mesafededir. Bu konum, Paşaköy'ü Assos çevresini gezenlerin rahatlıkla uğrayabileceği bir noktaya, aynı zamanda ana yolun kalabalığından uzak bir köşeye dönüştürür.

Küçülen bir zeytin köyü

Paşaköy'ün nüfusu 2024 verilerine göre 434 kişidir (221 erkek, 213 kadın); 2025 için 433 olarak kaydedilmiştir. Bu sayı 2007'de 481, 2018'de 455 idi. Yani köy iki on yılda nüfusunun yaklaşık yüzde onunu kaybetmiş, genç kuşağın önemli bir bölümü ilçe merkezine ve büyük şehirlere gitmiştir. Kalanların geçim kaynağı büyük ölçüde zeytin ve zeytinyağıdır. Ayvacık, Çanakkale'nin en önemli zeytin üretim havzalarından biridir ve Paşaköy de bu üretimin içinde yer alır. Sonbaharda başlayan hasat, köyün en yoğun dönemidir; toplanan zeytinler bölge değirmenlerinde sıkılır. Zeytinciliğin yanında sınırlı ölçüde küçükbaş hayvancılık ve bahçe tarımı yapılır. Köyün ekonomisini anlamak, aslında tüm Ayvacık kırsalının hikâyesini anlamak demektir: azalan nüfus, süren zeytin geleneği ve yavaş yavaş belirginleşen turizm etkisi.

Köyde ne var, ne yapılır?

Paşaköy görülmesi zorunlu anıtsal yapıların olduğu bir yer değildir; buraya gelen, günlük köy hayatını ve çevresindeki zeytinlik manzarasını görmeye gelir. Köyün merkezindeki cami ve etrafındaki meydan, yerel halkın buluştuğu yerdir; bir kahve içip sohbet etmek, köyün gündelik temposunu anlamanın en kolay yoludur. Köy içinde ayakta kalmış eski taş evler, kalın duvarları ve ahşap detaylarıyla bölgenin geleneksel köy mimarisini yansıtır. Çevredeki zeytinlik yamaçlarda yürüyüş yapmak, özellikle hasat mevsiminde köylülerin çalışmasını izlemek mümkündür. Yüksekçe bir noktadan güneye, Edremit Körfezi ve Assos yönüne bakan manzara açıktır. Fotoğrafla ilgilenenler için köyün taş dokusu ve zeytin ağaçları iyi kareler verir. Paşaköy'ü çoğu gezgin, Assos gezisinin küçük bir molası olarak programına ekler.

Yakındaki köyler

Paşaköy, Assos çevresindeki köy ağının içinde yer alır ve komşularıyla birlikte bir günlük rota kurmaya elverişlidir. En yakın ve en tanınmış komşusu, antik Athena Tapınağı'nın eteğine kurulmuş Behramkale (Assos)'dir; buraya dört kilometre kadar uzaklıktadır. Yaklaşık 4 kilometre mesafedeki Erecek, sade yapısını korumuş bir köydür. İlyasfakı ve Kulfal beş kilometre civarında, tipik Ayvacık köy yaşamını görmek isteyenler için uygun duraklardır. Daha ormanlık bir dokuya sahip Korubaşı ve Kaz Dağları'nın eteklerine doğru uzanan Büyükhusun ise altı kilometre kadar ötededir. Bu köyleri birbirine bağlayan dar yollarda kısa bir gün gezisi, bölgenin genel karakterini kavramak için yeterlidir.

Nasıl gidilir?

Paşaköy'e ulaşmanın en pratik yolu özel araçtır. Çanakkale ya da İstanbul yönünden gelenler, 1915 Çanakkale Köprüsü'nü geçtikten sonra Ezine ve Ayvacık istikametini izler. Ayvacık merkezinden Assos (Behramkale) tabelalarını takip ederek yaklaşık 15-16 kilometre sonra Paşaköy'e varılır; bu iç kesim yolculuğu zeytinlikler arasından geçer ve yaklaşık 15-20 dakika sürer. İzmir yönünden gelenler ise Küçükkuyu üzerinden sahil yolunu kullanıp Assos çevresine ulaşabilir. Toplu taşımayla gelmek isteyenler için Ayvacık otogarı çıkış noktasıdır; Assos bölgesine giden minibüsler kullanılabilir, ancak köye kadar servis her zaman düzenli olmadığından Ayvacık'tan taksi veya özel araç ayarlamak daha güvenlidir.

Konaklama ve yemek

Paşaköy'ün kendi içinde geniş bir konaklama seçeneği yoktur; köy küçük ve turizm altyapısı sınırlıdır. Bu nedenle çoğu ziyaretçi konaklamayı yakındaki Behramkale (Assos) köyünde veya Assos limanındaki butik otel ve pansiyonlarda yapar; buralarda restore edilmiş taş evlerden dönüştürülmüş konaklama tesisleri bulunur. Yemek konusunda bölgenin öne çıkan lezzeti zeytin ve zeytinyağı temelli mutfaktır: zeytinyağlı ot yemekleri, yöresel peynirler, köy kahvaltısı ve taze sıkılmış zeytinyağı Ayvacık kırsalının değişmez tatlarıdır. Assos ve Küçükkuyu çevresindeki lokantalarda deniz ürünleri de yaygındır. Paşaköy'de bir köy kahvesinde çay içmek ise hiçbir masrafa gerek kalmadan köyün gündelik hayatına katılmanın en doğrudan yoludur.

Sıkça Sorulan Sorular

Paşaköy hangi ilçeye bağlıdır?

Paşaköy, Çanakkale'nin Ayvacık ilçesine bağlı bir köydür. Assos antik kentinin bulunduğu Behramkale ile aynı ilçe sınırları içindedir.

Paşaköy'ün nüfusu ne kadardır?

Köyün nüfusu 2024 verilerine göre 434 kişidir. Bu sayı 2007'deki 481 kişiden bu yana kademeli olarak azalmıştır.

Paşaköy Assos'a ne kadar uzaklıktadır?

Paşaköy, Assos'un bulunduğu Behramkale köyüne yaklaşık dört kilometre mesafededir. Araçla birkaç dakikada ulaşılabilir.

Paşaköy'de konaklama var mı?

Köyün kendi içinde konaklama imkânı sınırlıdır. Ziyaretçiler genellikle dört kilometre ötedeki Behramkale (Assos) veya Assos limanındaki pansiyon ve butik otelleri tercih eder.

Paşaköy neyiyle geçinir?

Köyün başlıca geçim kaynağı zeytin ve zeytinyağıdır. Bunun yanında sınırlı ölçüde küçükbaş hayvancılık ve bahçe tarımı yapılır.

Sonuç

Paşaköy, Assos çevresini gezenlerin çoğu zaman fark etmeden geçtiği, ekmeğini zeytinden çıkaran küçük bir Ayvacık köyüdür. Anıtsal bir cazibesi yoktur; asıl değeri, bölgenin gerçek köy hayatını ve nüfusu azalırken bile süren zeytin geleneğini bir arada görebilmenizdir. Assos rotanıza kısa bir mola olarak eklemeye değer. Bölgedeki diğer köyler ve gezi noktaları için Ayvacık gezilecek yerler sayfasını inceleyebilir, Çanakkale'nin geneline dair rota fikirleri için Çanakkale Rehberi'ne göz atabilirsiniz.