Nusratlı Köyü — Koca Kaya (Antik Gargaron) Eteğinde Bir Ayvacık Zeytin Köyü

Nusratlı'nın hemen kuzeyinde yükselen Koca Kaya, antik çağda Gargaron adıyla bilinen ve Homeros'un İlyada'sında Zeus'un Troya Savaşı'nı izlediği doruk olarak geçen tepedir. Kaz Dağları'nın (İda) Ege'ye bakan batı ucundaki bu 780 metrelik kaya kütlesinin eteğinde, Gargara antik kentinin ilk yerleşimi kurulmuş; köy de bu tarihi coğrafyanın tam ortasında, Küçükkuyu kıyısının yaklaşık 3 kilometre yukarısında zeytinlikler arasına yerleşmiştir.

Koca Kaya ve Gargara Bağlantısı

Nusratlı'yı çevredeki onlarca Ayvacık köyünden ayıran şey, sırtını dayadığı Koca Kaya'dır. Antik kaynaklarda Gargaron olarak anılan bu tepe, İda Dağı'nın (Kaz Dağları) denize doğru uzanan batı kolunun en belirgin çıkıntısıdır. Assos'tan gelen Aiol kökenli Yunanlar burada Gargara adlı kenti kurmuş; en eski arkeolojik buluntular MÖ 6. yüzyıla tarihlenir, daha önce bölgede Leleglerin yaşamış olabileceği düşünülür. MÖ 4. yüzyılda kent, yüksek ve savunmaya uygun ama tarıma elverişsiz bu konumdan yaklaşık 5,8 kilometre güneye, Arıklı ve Nusratlı yakınındaki kıyı ovasına taşınmıştır. Böylece köyün kuzeyinde "Eski Gargara" (Palaia Gargara) yerleşiminin, güneyinde ise sonradan kurulan yeni kentin izleri kalmıştır. Bu yüzden Nusratlı, iki yerleşim evresi arasındaki geçiş bölgesinde durur. Kalıntılar köyün içinde değil, kuzeydeki Koca Kaya eteklerinde ve Arıklı yönündeki tepelerde olduğundan, buraya arkeolojik meraktan çok manzara ve tarih bağlamı için gelinir.

Köyün Bugünü

Nusratlı, 2021 sayımına göre 141 kişinin yaşadığı küçük bir köydür; kadın ve erkek nüfus neredeyse eşittir. İdari olarak Çanakkale'nin Ayvacık ilçesine bağlıdır ve günlük hayatın büyük kısmı sahildeki Küçükkuyu'ya dönüktür. Geçim büyük ölçüde zeytin ve zeytinyağına dayanır; köy çevresindeki yamaçlar, deniz manzaralı zeytinliklerle kaplıdır ve emlak ilanlarında bile arazi tarifleri "deniz manzaralı zeytinlik" olarak geçer. Köy kıyıda değil, kıyının yukarısındaki eğimli arazidedir; denize kuş uçuşu mesafe yaklaşık 2,6 kilometredir. Bu konum, hem hasat için elverişli toprağı hem de körfezi yukarıdan gören bir bakış açısını bir arada verir.

Çevrede Ne Var

Nusratlı tek başına gezilecek bir merkez değil, Küçükkuyu–Arıklı–Adatepe hattındaki köy kümesinin bir parçasıdır. Güneydoğuda, Gargara'nın taşındığı ova yönünde Arıklı köyü yer alır; bu köyün doğusundaki Zindan Tepe'de yeni Gargara'nın kalıntıları bulunur. Sahilde Küçükkuyu, balıkçı barınağı, çarşısı ve zeytinyağı üreticileriyle bölgenin en canlı noktasıdır ve köyden birkaç dakikalık iniştedir. Batıya doğru Adatepe ve Yeşilyurt gibi taş evleriyle bilinen köyler, doğuya doğru ise Kaz Dağları Milli Parkı'nın etek yolları uzanır. Koca Kaya'nın kendisi, yürüyüş ve manzara için bölgedeki en somut hedeftir; tepeden Edremit Körfezi ve karşıdaki Midilli net görülür. Kısacası Nusratlı, bir "durak" olmaktan çok, çevredeki tarihi ve doğal noktaları dolaşırken üzerinden geçilen ya da konaklanan bir üstür.

Nasıl Gidilir

Nusratlı'ya ulaşımın en pratik yolu Küçükkuyu üzerindendir. Çanakkale veya İzmir yönünden gelenler Edremit–Ayvacık sahil yolunu (E87 bağlantısı) izleyip Küçükkuyu'ya iner, oradan yaklaşık 3 kilometrelik kısa bir yokuş yoluyla köye çıkar. Küçükkuyu, Ayvacık ilçe merkezine 17 kilometre; köy ise merkeze yaklaşık 20 kilometre uzaklıktadır. Çanakkale şehir merkezinden Küçükkuyu arası yaklaşık 68 kilometredir. Toplu taşımayla gelenler için en mantıklısı Küçükkuyu'ya inip buradan köye ulaşmaktır; köyün kendi içinden geçen düzenli hat sınırlıdır, bu yüzden özel araç en rahat seçenektir. En yakın havalimanı, Edremit'teki Balıkesir Koca Seyit (Edremit) Havalimanı'dır; buradan araçla kısa sürede bölgeye varılır.

Konaklama ve Yeme İçme

Köyün nüfusu küçük olduğundan konaklama ve yemek seçeneklerinin çoğu Küçükkuyu tarafında yoğunlaşır. Küçükkuyu sahili ve çevresindeki köylerde taş ev pansiyonları, butik oteller ve zeytinyağı üreticilerinin işlettiği küçük tesisler bulunur. Bölgenin mutfağı ağırlıkla zeytinyağına dayanır: soğuk sıkım zeytinyağı, taş baskı ev zeytinleri, ot kavurmaları ve mevsim otlarıyla yapılan zeytinyağlı yemekler öne çıkar. Küçükkuyu balıkçı barınağı sayesinde taze deniz ürünleri de kolay bulunur. Köyde alışveriş yapacaksanız, doğrudan üreticiden zeytinyağı ve zeytin almak en somut seçenektir; bölge, Ayvacık–Küçükkuyu hattının zeytinyağı üretim kuşağının içinde yer alır.

Sıkça Sorulan Sorular

Nusratlı köyü nerede?

Nusratlı, Çanakkale'nin Ayvacık ilçesine bağlı, Küçükkuyu'nun yaklaşık 3 kilometre yukarısında, Kaz Dağları'nın batı ucundaki Koca Kaya eteğinde yer alan küçük bir köydür.

Nusratlı'nın Gargara antik kentiyle ilişkisi nedir?

Köyün kuzeyindeki Koca Kaya, antik Gargaron tepesidir ve Gargara kentinin ilk yerleşimi burada kurulmuştur. Kent MÖ 4. yüzyılda yaklaşık 5,8 kilometre güneye, Arıklı ve Nusratlı yakınındaki ovaya taşınmıştır.

Nusratlı köyünün nüfusu ne kadar?

2021 verilerine göre köyde 141 kişi yaşamaktadır; nüfusun büyük bölümü zeytin ve zeytinyağı üretimiyle geçinir.

Nusratlı'ya nasıl gidilir?

En pratik yol Küçükkuyu üzerindendir. Sahil yolundan Küçükkuyu'ya inip yaklaşık 3 kilometrelik yokuşla köye çıkılır; Ayvacık ilçe merkezine uzaklık yaklaşık 20 kilometredir.

Özet

Nusratlı, Ayvacık'ın 141 nüfuslu küçük bir zeytin köyüdür; onu asıl anlamlı kılan, kuzeyinde yükselen Koca Kaya yani antik Gargaron tepesi ve bu tepenin eteğindeki ilk Gargara yerleşimidir. Homeros'un Zeus'u yerleştirdiği doruğun altında, körfeze bakan zeytinliklerin arasında duran köy, Küçükkuyu ve Arıklı ile birlikte planlanınca bölgenin tarihi katmanlarını yakından görme fırsatı sunar. Çevredeki köyler, kıyı ve Kaz Dağları etekleriyle ilgili daha fazla bilgi için Ayvacık Gezilecek Yerler sayfasına ve genel Çanakkale gezi rehberine göz atabilirsiniz.