Balabanlı Köyü Gezi Rehberi: Sütlüce Koyu, Assos ve Zeytin Yolculuğu

Balabanlı, Çanakkale'nin çoğu köyünün aksine denize sırtını dönerek kurulmuş bir yerleşim. Rivayete göre köy, 14.-15. yüzyılda deniz kıyısına yaklaşık 2 kilometre mesafede, "Yörükler Evi" denilen bir kaynak suyunun yanında kuruldu; ancak 1450'li yıllarda korsan baskınlarından uzaklaşmak ve otlaklarını yeni gelen komşu köylere kaptırmamak için bugünkü tepelik konumuna, iç kesime taşındı. Bu yüzden bugün Ege manzaralı birçok Assos köyünün aksine Balabanlı, denizi uzaktan gören bir zeytin köyü olarak karşınıza çıkar. Ayvacık'a bağlı bu küçük yerleşimin 2021 nüfusu 218 kişi; ekonomisi büyük ölçüde zeytin, hayvancılık ve son yıllarda gelişen kıyı turizmine dayanıyor.

Balabanlı nerede, nasıl gidilir?

Balabanlı, Çanakkale il merkezine yaklaşık 95 kilometre, bağlı olduğu Ayvacık ilçe merkezine 30 kilometre uzaklıkta. Antik Assos'un (Behramkale) yaklaşık 12 kilometre iç kesiminde kalıyor. Özel araçla en pratik güzergâh, Çanakkale-İzmir karayolundan Ayvacık'a inip buradan Behramkale/Assos tabelalarını takip etmek. Assos yönüne ilerledikten sonra iç köylere sapan yolla köye ulaşırsınız; yol boyunca zeytinlikler ve alçak makilikler eşlik eder. Yol büyük ölçüde asfalt olsa da köyler arası bağlantılarda dar ve virajlı kesimler bulunduğu için acele etmemekte fayda var.

Toplu taşımayla gelecekseniz önce Ayvacık otogarına ulaşmanız gerekir; İzmir ve Çanakkale'den Ayvacık'a düzenli otobüs seferleri vardır. Ayvacık'tan köylere kalkan minibüsler gün içinde sınırlı sayıda ve saatleri mevsime göre değiştiği için önceden otogardan sormak gerekir. Balabanlı'yı ve çevresindeki kıyı koylarını rahatça gezmek isteyenler için özel araç açık ara en konforlu seçenek; çünkü köyün asıl cazibesi, birbirine birkaç kilometre mesafedeki plaj ve komşu köyleri kendi programınızla dolaşabilmenizde.

Köyün en büyük kozu: Sokakağzı ve Sütlüce koyu

Balabanlı'nın turistik değerini asıl belirleyen şey, köye yaklaşık 3 kilometre mesafedeki Sokakağzı-Sivrice kıyı şeridi. Köyün altına düşen Sütlüce Koyu (yörede Balabanlı plajı olarak da anılır), kuzeyden sert lodos ve poyraz estiğinde bile neredeyse dalgasız kalmasıyla bilinir; bu yüzden çocuklu aileler ve sakin deniz arayanlar için elverişli bir koydur. Yaz aylarında koyda aile işletmesi küçük moteller, pansiyonlar, balık restoranları ve iskeleler açılır. Hemen yanı başındaki Sokakağzı ve Sivrice koylarından karşıda Midilli (Lesvos) Adası berrak günlerde çıplak gözle görülür.

Denize girmenin dışında bölgenin asıl gezi merkezi, 12 kilometre ötedeki Behramkale/Assos'tur. Athena Tapınağı'nın oturduğu akropolden tüm Edremit Körfezi'ni ve Midilli'yi izleyebilir, aşağıdaki antik limanda akşam yemeği yiyebilirsiniz. Assos'un taş sokakları, agorası ve nekropolü tam günlük bir gezi için yeterlidir. Balabanlı'yı üs alıp Kadırga Koyu, Sivrice ve Kızılkeçili gibi çevre kıyıları da aynı gün içinde dolaşmak mümkün. Zeytin köylerini merak edenler için komşu Koyunevi ve çevredeki iç köyler, sade Ege dokusunu görmek adına kısa molalar sunar.

Ne zaman gitmeli?

Bölgeye hâkim olan ılıman Akdeniz-Ege iklimi köyü dört mevsim ulaşılabilir kılar, ama deneyim mevsime göre tamamen değişir. Deniz için ideal dönem haziran-eylül arasıdır; temmuz-ağustosta koylar hareketlenir, pansiyonlar dolar. Kalabalıktan kaçıp yine de denize girmek isteyenler için haziran başı ve eylül sonu en dengeli zaman. İlkbahar (nisan-mayıs) zeytinliklerin ve kır çiçeklerinin en canlı olduğu, doğa yürüyüşü için en uygun dönemdir. Sonbahar ise zeytin hasadının başladığı, köyde iş temposunun yükseldiği renkli bir mevsimdir; kasım aylarında bölgenin taş baskı işliklerinde taze yağ çıkarıldığını görebilirsiniz. Balabanlı ve çevresi bölgenin en az yağış alan kesimlerinden olduğu için kış bile görece ılıman geçer, ancak kışın kıyı işletmelerinin çoğu kapalı olur.

Ne yenir, nerede kalınır?

Balabanlı'nın adını duyuran ürün zeytinyağıdır. Köy ve çevresi Türkiye'nin en az yağmur alan zeytin kuşaklarından biridir; Midilli üzerinden gelen imbat rüzgârı zeytine belirgin bir aroma kazandırır ve yörede büyük ölçüde organik, düşük asitli soğuk sıkım yağlar üretilir. Bu yüzden köyden ya da yakın işliklerden alacağınız naturel sızma zeytinyağı, en anlamlı hediyeliktir. Sofrada da bu yağın izini sürersiniz: bol zeytinyağlı ot kavurmaları, deniz börülcesi, kabak çiçeği dolması, yöresel Ezine peyniri ve taş fırın ekmeğiyle kurulan kahvaltı sofraları bölgenin klasiğidir. Kıyıya inerseniz Sokakağzı ve Sivrice'deki balıkçılarda mevsim balığı ve meze yiyebilirsiniz.

Konaklama için Balabanlı'nın kendi içinde otel beklememek gerekir; asıl yatak kapasitesi köyün altındaki koylarda ve Assos-Behramkale hattındadır. Yaz aylarında Sokakağzı ve Sütlüce koyundaki aile pansiyonları ile Sivrice'deki Midilli manzaralı butik oteller en pratik seçenektir. Daha otantik bir deneyim isteyenler Assos'un restore edilmiş taş ev pansiyonlarını tercih edebilir. Yüksek sezonda kıyı işletmeleri hızla dolduğu için temmuz-ağustos rezervasyonunu önceden yapmakta fayda var. Bölgenin tümünü planlamak için Ayvacık gezi rehberi ve şehir geneli için Çanakkale gezi rehberi sayfalarına göz atabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Balabanlı köyü nerede?

Balabanlı, Çanakkale'nin Ayvacık ilçesine bağlı bir köydür. Ayvacık merkeze yaklaşık 30, Çanakkale il merkezine 95, antik Assos'a (Behramkale) ise 12 kilometre uzaklıktadır.

Balabanlı'da denize girilir mi?

Köyün kendisi iç kesimde ve denize yaklaşık 3 kilometre uzaktadır, ama köyün altındaki Sütlüce (Balabanlı) Koyu ile Sokakağzı ve Sivrice koylarında denize girilebilir. Sütlüce Koyu, kuzey rüzgârlarında bile dalgasız kalmasıyla bilinir.

Balabanlı zeytinyağı neden özel?

Köy, bölgenin en az yağış alan zeytin kuşaklarından birindedir ve Midilli üzerinden gelen imbat rüzgârı zeytine ayrı bir aroma katar. Bu koşullarda üretilen büyük ölçüde organik, düşük asitli soğuk sıkım naturel sızma zeytinyağı yörenin en bilinen ürünüdür.

Balabanlı köyünün tarihi nedir?

Köyün 14.-15. yüzyılda deniz kıyısına yakın bir kaynak suyunun yanında kurulduğu, 1450 civarında ise korsan baskınlarından ve otlak kaygısından ötürü bugünkü iç kesimdeki yerine taşındığı anlatılır. Balabanlı adı, bölgeye yerleşen Oğuz-Türkmen boylarından birine dayanır.

Balabanlı'ya en yakın gezi merkezi hangisi?

En yakın büyük gezi noktası, yaklaşık 12 kilometre mesafedeki Behramkale/Assos'tur. Athena Tapınağı, antik liman ve taş sokaklarıyla Assos, Balabanlı'yı üs alan gezginler için tam günlük bir rota sunar.