Bir ailenin hasta bakıcı arıyorum diyerek yola çıkması genellikle beklenmedik bir gelişmenin ardından olur. Bir düşme, bir teşhis ya da hastane çıkışı, o güne kadar konuşulmamış bir ihtiyacı bir anda gündeme getirir. Acele edilen bu ilk saatlerde yapılan en yaygın yanlış, ihtiyacı tanımlamadan doğrudan aday aramaya başlamaktır. Oysa sürecin hızını belirleyen şey aday sayısı değil, talebin netliğidir. Aşağıdaki akış, arayışı baştan doğru kurmak isteyen aileler için pratik bir sıra sunar.
Bakım ihtiyacı her hastada aynı ağırlıkta değildir. Kendi başına yürüyebilen ancak yemek ve temizlik desteğine ihtiyaç duyan bir kişiyle, yatağa bağımlı ve pozisyon değişimi gereken bir kişinin talebi birbirinden tamamen ayrıdır. Bu iki durum için aynı ilanı vermek, uygun olmayan adaylarla görüşerek haftalar kaybetmek demektir. İhtiyaç tanımı üç soruyla hızla netleşir: hasta günlük işlerinde ne kadar bağımsız, destek hangi saat aralığında gerekli ve evde başka kimler yaşıyor. Bu üç cevap doğru düzeni belirler.
Düzen seçimi ücretten önce gelir, çünkü yanlış düzen kısa sürede terk edilir ve süreç baştan başlar. Aşağıdaki karşılaştırma üç yaygın çalışma biçimini aynı kriterlerle değerlendirir.
|
Kriter |
Saatlik destek |
Gündüzlü düzen |
Yatılı düzen |
|
Hastanın bağımsızlık düzeyi |
Yüksek |
Orta |
Düşük |
|
Gece ihtiyacına yanıt |
Yok |
Yok |
Var |
|
Evde ayrı oda gereksinimi |
Yok |
Yok |
Var |
|
Aile üyesinin gündüz evde olması |
Gerekebilir |
Gerekmez |
Gerekmez |
|
Uygun olduğu tipik durum |
Belirli işlerde destek |
Çalışan hasta yakını |
Sürekli gözetim ihtiyacı |
Aşağıdaki sıra, ihtiyacın tanımlandığı andan bakıcının işe başladığı güne kadar olan yolu özetler. Adımların sırası önemlidir, çünkü her aşama bir sonrakinin girdisini üretir.
Hastanın günlük bağımlılık düzeyi ve destek saatleri yazılı olarak belirlenir.
Çalışma düzeni seçilir ve görev kapsamı maddeler halinde çıkarılır.
Uygun profildeki adaylar ihtiyaç tanımına göre listelenir.
Adayların kimlik, adli sicil ve sağlık belgeleri kontrol edilir.
Ön görüşme yapılır ve önceki çalışmalarına dair referanslar teyit edilir.
Hasta ile aday tanıştırılır, mümkünse hastanın kendi tepkisi gözlenir.
Çalışma koşulları yazılı hale getirilir ve kısa bir deneme dönemi belirlenir.
Görüşmenin amacı adayın kendini iyi anlatması değil, ailenin somut bir yetkinlik görmesidir. Bu nedenle sorular genel değil duruma özgü olmalıdır. Adaya benzer bir vakada nasıl davrandığı sorulduğunda cevabın niteliği hızla ayrışır. Yatağa bağımlı bir hastada pozisyon değişimini nasıl yaptığı, hasta yemek yemek istemediğinde ne denediği, ani bir kötüleşmede kimi aradığı gibi sorular deneyimi görünür kılar. Adayın çalışmak istemediği durumları açıkça söylemesi de olumlu bir işarettir, çünkü sınırlarını bilen bir bakıcı sürprize yol açmaz.
Anlaşmazlıkların büyük kısmı kötü niyetten değil, konuşulmamış başlıklardan doğar. Çalışma saatleri, haftalık izin günü, resmi tatillerde uygulanacak düzen, görev kapsamına giren ve girmeyen işler, ücret ödeme günü ve işten ayrılma bildiriminin süresi baştan yazılmalıdır. Ev işlerinin kapsamı özellikle netleştirilmelidir. Hasta bakımı ile evin genel temizliği farklı işlerdir ve ikisinin tek kişiden beklenmesi çoğu zaman bakımın kalitesini düşürür.
Hayır. 4904 sayılı kanun uyarınca iş arayanlardan ücret alınması yasaktır. Bu ayrıntı ailenin de işine yarar, çünkü adaydan ücret talep eden bir yapı ile çalışmak kayıt dışılık göstergesidir. Kalite İK gibi İŞKUR tarafından yetkilendirilmiş özel istihdam büroları bu kurala tabidir ve süreç bu çerçevede yürütülür. Aileler için pratik sonuç şudur: adayın ücret ödeyip ödemediğini sormak, karşı tarafın çalışma biçimini anlamanın en hızlı yollarından biridir.
İlk günlerde her şeyin kusursuz gitmesi beklenmemelidir. Değerlendirmede bakılması gereken şey hata sayısı değil, uyum eğrisidir. Bakıcı verilen geri bildirimi uyguluyor mu, hastanın alışkanlıklarını öğreniyor mu, sorun çıktığında aileyi zamanında haberdar ediyor mu. Bu üç başlıkta ilerleme varsa süreç sağlıklı işliyordur. Hastanın kendini rahat hissetmesi ise en güçlü göstergedir ve çoğu zaman teknik yetkinlikten daha belirleyici olur.
Süre ihtiyacın netliğine ve aranan profilin özelliğine göre değişir. Talebin baştan ayrıntılı tanımlandığı durumlarda görüşme sayısı azalır ve süreç belirgin biçimde kısalır.
Karar verebilecek durumdaki bir hastanın adayla tanışması önerilir. Bakımı kabul etme isteği, uyumun en belirleyici bileşenidir.
Çalıştırılabilir. Bu durumda pasaport ve oturma izni belgelerinin kontrolü ile izin süreçlerinin usulüne uygun yürütülmesi gerekir.
Görev tanımı ve ihtiyaç dokümanı hazır olduğu için baştan başlanmaz. Hazırlanan tanım yeni adaylar için doğrudan kullanılır.
Genişletilebilir ancak bunun karşılıklı mutabakatla ve yazılı olarak yapılması gerekir. Tek taraflı eklenen işler anlaşmazlığın en sık nedenidir.
(BÜLTEN)
