ÇOMÜ, “Nature Based Restoration of Manyas Lake, a Ramsar Site, and Sustainable Management through the 4 Returns Approach (RAMSES)” projesiyle Manyas Gölü’nün korunması ve sürdürülebilir yönetimi için yürütülen çalışmalara akademik katkı sunuyor. Projenin koordinatör kuruluşu Manyas Belediyesi olurken, ÇOMÜ ve Balıkesir Üniversitesi partner kuruluşlar olarak görev yapıyor. Projenin 31 Mayıs 2028 tarihinde tamamlanması planlanıyor. Biyolojik çeşitliliği, balıkçılık faaliyetleri ve çevresindeki yerleşimlerin geçim kaynakları açısından önemli bir sulak alan olan Manyas Gölü, tarımsal kirlilik, besin elementi yükü, habitat kaybı ve ötrofikasyon gibi çeşitli çevresel baskılarla karşı karşıya bulunuyor. RAMSES projesiyle bu baskıların azaltılması ve göl ekosisteminin dayanıklılığının artırılması amaçlanıyor.
Proje kapsamında gölün ekolojik yapısının iyileştirilmesi amacıyla bitkisel tampon bölgeler, mikro sulak alanlar, sazlık restorasyonu ve sığ su habitatlarının iyileştirilmesi gibi doğa temelli çözümler uygulanacak. Bu çalışmalarla su kalitesinin artırılması ve gölde yaşayan canlıların habitatlarının iyileştirilmesi hedefleniyor. Restorasyon çalışmalarının yalnızca tek bir uygulamayla sınırlı kalmaması, gölün ekolojik yapısı ile çevresindeki sosyal ve ekonomik yaşamın birlikte ele alınması planlanıyor. Bu doğrultuda bilimsel veriler ışığında gerçekleştirilecek uygulamaların düzenli olarak izlenmesi de projenin önemli çalışma alanlarından birini oluşturuyor.
RAMSES projesinde Avrupa’nın farklı ülkelerinde gerçekleştirilen göl restorasyonu çalışmalarından da yararlanılacak. İtalya’daki Vico, Almanya’daki Dümmer ve Romanya’daki Bistreț göllerinde uygulanan başarılı restorasyon yaklaşımları incelenerek Manyas Gölü’nün ekolojik ve sosyoekonomik koşullarına uyarlanacak. Projede saha ölçümleri, uzaktan algılama, İHA destekli haritalama ve vatandaş bilimi uygulamalarından yararlanılması planlanıyor. Böylece gölün mevcut durumu ve restorasyon çalışmalarının sonuçları farklı yöntemlerle takip edilerek elde edilen verilerin sonraki uygulamalara yön vermesi sağlanacak.
RAMSES projesinin temel yaklaşımını oluşturan “4 Returns” modeli, restorasyonu yalnızca ekolojik iyileşme olarak değerlendirmiyor. Model kapsamında ilham, sosyal, doğal ve ekonomik getirilerin birlikte ele alındığı bütüncül bir restorasyon anlayışı benimseniyor. Bu kapsamda yerel yönetimler, çiftçiler, balıkçılar, sivil toplum kuruluşları, kamu kurumları ve bölge halkının sürece aktif olarak katılması hedefleniyor. Manyas Gölü için katılımcı bir yönetişim platformunun oluşturulmasıyla, gölün geleceğine ilişkin karar süreçlerinde yerel paydaşların da söz sahibi olması planlanıyor.
Projede ÇOMÜ; ekolojik durum değerlendirmesi, doğa temelli çözümlerin planlanması, coğrafi bilgi sistemleri ve uzaktan algılama, ekolojik izleme, kapasite geliştirme ve yaygınlaştırma çalışmalarında önemli sorumluluklar üstleniyor. ÇOMÜ proje ekibinde proje koordinatörü Prof. Dr. Ahmet Evren Erginal ile araştırmacı Dr. Cumali Yaşar görev alıyor. Üniversite, proje kapsamında bilimsel araştırmaların sahadaki uygulamalarla buluşturulmasına katkı sunarken, elde edilen deneyimlerin farklı göl ekosistemlerine aktarılmasını da amaçlıyor. ÇOMÜ’nün projedeki rolüyle Manyas Gölü’nün restorasyonuna katkı sağlanmasının yanı sıra Türkiye’de göl ekosistemlerinin korunması ve iyileştirilmesinde doğa temelli çözümlerin geliştirilmesine yönelik akademik kapasitenin güçlendirilmesi hedefleniyor.
Manyas Gölü için yürütülecek restorasyon çalışmaları, iklim değişikliğine uyum, ekosistemlerin dayanıklılığının artırılması, biyolojik çeşitliliğin korunması ve yerel toplulukların iklim eylemine katılımı açısından COP31’in iklim eylemi yaklaşımıyla da örtüşüyor. Proje kapsamında bilimsel bilgilerin sahadaki uygulamalara dönüştürülmesi ve iklim değişikliğinin sulak alanlar üzerindeki etkilerine karşı uygulanabilir çözümler geliştirilmesi amaçlanıyor. Bu yönüyle RAMSES’in Türkiye’den örnek bir göl restorasyonu modeli ortaya koyması hedefleniyor.
RAMSES kapsamında geliştirilecek uygulamaların ilk aşamada Susurluk Havzası’na, ilerleyen süreçte ise Türkiye’nin farklı göllerine uyarlanabilecek bir model oluşturması hedefleniyor. 31 Mayıs 2028’e kadar yürütülecek proje ile ÇOMÜ, bilimsel araştırmaları sahadaki uygulamalarla buluşturarak göl restorasyonu, doğa temelli çözümler ve iklim dayanıklılığı alanlarındaki çalışmalarına katkı sunacak. Proje sonucunda elde edilecek bilgi ve deneyimlerin, Manyas Gölü’nün yanı sıra Türkiye’deki diğer göl ve sulak alanların korunmasına yönelik çalışmalara da yol göstermesi amaçlanıyor.
(NEVİN YÜKSEL)
